18/2/14

Ὁ πρῶτος γιατρός πού θεράπευσε ἕλκος, ἦταν Ἕλληνας


Ο Ιωάννης Λυκούδης (1910-1980) είναι ο πρώτος ιατρός στην ιστορία που απέδειξε ότι το έλκος στομάχου, που ταλαιπωρεί τους ανθρώπους από την εποχή του Ιπποκράτη, δεν είναι ασθένεια (όπως επικρατούσε μέχρι εκείνη την εποχή), αλλά σύμπτωμα που προκαλείται από μικρόβιο.

Η πρόσφατη (στις 15/2) μετά θάνατον βράβευσή του στο πλαίσιο της Διημερίδας Βιολογίας στο Ράλλειο Λύκειο, είναι ευκαιρία να μας θυμίσει τη συγκλονιστική του ιστορία.....

Βρήκε θεραπεία για το έλκος και την εφάρμοσε επιτυχώς σε περίπου 50.000 ασθενείς, αλλά δεν γνώρισε ποτέ την καταξίωση που του άξιζε.....
Μόλις 4 χρόνια μετά το θάνατό του 2 Αυστραλοί ερευνητές κατάφεραν να απομονώσουν στο εργαστήριο το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), αποδεικνύοντας ότι ο Ελληνας επιστήμονας είχε δίκιο! Για την ανακάλυψή τους αυτοί οι 2 ερευνητές τιμήθηκαν το 2005 με το Nobel Ιατρικής.

> Το ιστορικό

Από το 1875 γίνονταν προσπάθειες να αποκαλυφθεί η αιτιολογία του πεπτικού έλκους. Τη μεγάλη ανακάλυψη έκανε τελικά ο γιατρός από το Μεσολόγγι Ιωάννης Λυκούδης.

Το 1957, πάσχοντας ο ίδιος από έλκος με πολλά επεισόδια γαστρορραγίας, παρατήρησε ότι όταν πήρε αντιβιοτικά φάρμακα για ένα επεισόδιο αιμορραγικής γαστρίτιδας, υποχώρησαν τα συμπτώματα και αραίωσαν οι κρίσεις από το έλκος. Το γεγονός αυτό τον οδήγησε να χορηγήσει την ίδια αντιμικροβιακή αγωγή και σε άλλους ελκοπαθείς με τα ίδια καλά αποτελέσματα, αρχίζοντας πλέον να πιστεύει ότι το έλκος του στομάχου οφείλεται σε μικροβιακό παράγοντα.

Δοκιμάζοντας πολλούς συνδυασµούς αντιβιοτικών, κατέληξε στην κατάλληλη αγωγή την οποία παρασκεύαζε με μια μηχανή σε μορφή χαπιού, το οποίο βάφτισε «Ελγάκο» (από τα αρχικά των ασθενειών έλκος, γαστρίτιδα και κολίτιδα).

Οι προσπάθειές του για την έγκριση του φαρμάκου από το 1960 ήταν άκαρπες. Παρ' όλα αυτά έφτασε να παρασκευάζει και να χορηγεί καθημερινά 100 – 150 και σήμερα προκύπτει ότι το "μαγικό" σκεύασμα του σπουδαίου ιατρού είχαν λάβει περισσότεροι από 50.000 ασθενείς!

Αφού έλαβε απορριπτικές απαντήσεις από όλες τις φαρμακευτικές εταιρείες της εποχής, το 1968 έφτασε να καταδικαστεί από το Πειθαρχικό Συµβούλιο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών διότι: «Κατασκεύαζε και διένειµε µη εγκεκριµένα φάρµακα… Χρησιµοποιούσε τη µέθοδό του για προσέλκυση ασθενών και την πώληση του φαρµάκου του».

Μόλις 4 χρόνια μετά το θάνατο του Ελληνα επιστήμονα, το 1994, οι Αυστραλοί ερευνητές John Robin Warren και Barry Marshall, βασιζόμενοι και στις διαπιστώσεις τους Λυκούδη, κατάφεραν να απομονώσουν στο εργαστήριο το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), αποδεικνύοντας ότι το πεπτικό έλκος, που προσβάλει τους ανθρώπους για πάνω από 11.000 έτη (η πρώτες περιγραφές υπάρχουν στον Ιπποκράτης και τον Αβικέννα!) οφείλεται πράγματι σε μικρόβιο. Η ανακάλυψη αυτή τους χάρισε το Nobel Ιατρικής το 2005.

Το 1999 δημοσιεύτηκε σε περίοπτη θέση στο The Lancet, στο Department of History μια συνοπτική αλλά περιεκτική περιγραφή της προσφοράς του με τίτλο: «John Lycoudis: an unappreciated discoverer of the cause and treatment of peptic ulcer disease», γραμμένο από τους Φερέτη, Ρήγα και Παπαβασιλείου. Μετά την απονομή του βραβείου Nobel 2005 στους B. Marshall and R. Warren ο Λυκούδης έγινε ευρύτερα γνωστός.

Η πλήρης ιστορία που δημοσιεύτηκε στο GoodNewsLetter No17:http://www.goodnews.gr/Articles/Oreoi-Dikoi-mas-Ioannis-Lykoudis_-o-protos-iatros-pou-therapeyse-elkos_2023.html


Δημήτρης Ἀνδρεόπουλος