2/3/13

Τα «Μπουμπουσάρια» στη Σιάτιστα: Μεταμφιέσεις με χορό στην πόλη της γούνας


Το έθιμο των Μπουμπουσιαριών αναβιώνει εδώ και εκατοντάδες χρόνια στην περιοχή με την αθρόα συμμετοχή όλων των Σιατιστινών που κρατούν αναλλοίωτο στο χρόνο το έθιμο, μετατρέποντας στην κυριολεξία την πόλη σε κέντρο κεφιού, διασκέδασης χορού και τραγουδιού παραμονή και ανήμερα των Θεοφανείων (5 και 6 Ιανουαρίου).

Με γλέντι στην Πλατεία Γεράνειας ξεκινούν παραμονή των Φώτων τα Μπουμπουσάρια της Σιάτιστας. Το γλέντι θα συνεχιστεί όλο το βράδυ στους δρόμους, τις πλατείες και τα καταστήματα της Σιάτιστας. Ανήμερα των Φώτων στη 1:30 το μεσημέρι θα γίνει στην πλατεία Γεράνειας η συνάντηση των Μπουμπουσαριών, ενώ στις 2 το μεσημέρι θα ξεκινήσει η παρέλαση με κατεύθυνση την πλατεία Χώρας.


Ανήμερα των Φώτων στις 2 το μεσημέρι ξεκινάει η μεγάλη παρέλαση από την πλατεία Γεράνειας. Τα «Μπουμπουσάρια» διασχίζουν την πόλη και καταλήγουν στην πλατεία της χώρας, εκεί ο χορός συνεχίζεται και όλος ο κόσμος συμμετέχει στο γλέντι, με ένα μοναδικό τρόπο, όπου όλοι γίνονται μια παρέα, συμμετέχοντας στο γλέντι που θα κρατήσει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.
Tο πατροπαράδοτο έθιμο των Μπουμπουσιαριών αναβιώνει την ημέρα των Φώτων, όπου το μεσημέρι οι παρέες των μεταμφιεσμένων συγκεντρώνονται στην πλατεία Γεράνειας.

Οι διάφορες παρέες των μεταμφιεσμένων, κυρίως από την νεολαία, αποτελούσαν συγκροτημένες παρέες, με την κάθε ομάδα να παρουσιάζει το δικό της θέμα, ενώ η σάτιρα θα είναι το κυρίαρχο στοιχείο. Οι μεταμφιεσμένοι συμμετέχουν στην παρέλαση, χορεύοντας με τη ψυχή τους και σατιρίζοντας παράλληλα την πολιτική ζωή του τόπου. Υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής και εκατοντάδες κόσμου να παίρνει μέρος στο γλέντι με το κέφι και τη διάθεση στα ύψη και με πρωταγωνιστές τους δεκάδες μεταμφιεσμένους το παραδοσιακό έθιμο «Μπουμπουσάρια» στη Σιάτιστα, θα σας μείνει αξέχαστο.

Τα «Μπουμπουσάρια» αποτελούν ετήσιο κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός για τη Σιάτιστας και λέγεται πως είναι η παραφθορά του ονόματος «Έμπουσα». Η «Έμπουσα» ήταν ένα φανταστικό τέρας με πόδια γαϊδάρου που άλλαζε μορφή από τη μία στιγμή στην άλλη και τρόμαζε τα μικρά παιδιά. Παράλληλα το έθιμο της μεταμφίεσης έχει τη ρίζα του στην αρχαία Μακεδονική λατρεία του Διόνυσου και η ονομασία «Μπουμπουσάρια» των μεταμφιεσμένων πηγάζει από τη λέξη «Βασσάρα», όπως ονόμαζαν τότε τους χιτώνες που φορούσαν οι βάκχες στη Θράκη.

Για τα «Μπουμπουσάρια» η παράδοση αναφέρει ότι κατά τους αγώνες του έθνους, οι αγωνιστές γίνονταν «Μπουμπουσάρια», έβαζαν μάσκες - «προσωπίδες» και μάζευαν χρήματα για τον αγώνα.

Η Σιάτιστα είναι ορεινή (υψόμ.920 μ., 5.642 κάτ. 2001) μικρή πόλη του νομού Κοζάνης. Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νομού, στις νότιες πλαγιές της κορυφής Βέλλια του Άσκιου (Σινιάτσικου) όρους, πάνω από την κοιλάδα του Αλιάκμονα, 28 χλμ. ΝΔ της πόλης της Κοζάνης. Αποτελεί έδρα του Δήμου Βοΐου.

Μια μικρή γνωριμία με την Σιάτιστα


Η Σιάτιστα στη Δυτική Μακεδονία αποτελεί, από το 1600 περίπου, ένα αξιόλογο βιοτεχνικό κέντρο. Έτσι φτάνει να γνωρίσει κατά το 18ο και 19ο αιώνα τεράστια οικονομική ακμή, που υπέστη κάποια κάμψη στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η Αυστρία, μετά τον ατυχή πόλεμο με τη Γαλλία, καταστράφηκε οικονομικά και παρέσυρε στην πτώχευση και πολλούς εμπορικούς οίκους της Σιάτιστας.

Η επαφή αυτή των Σιατιστινών με τον πολιτισμό της ελεύθερης Ευρώπης είχε ως αποτέλεσμα την πνευματική και κοινωνική ανάπτυξή τους και την άνοδο του βιοτικού τους επιπέδου.

Οι συνθήκες της γενικής αυτής ευημερίας συντέλεσαν και στην ανάπτυξη της τέχνης και προπάντων της αρχιτεκτονικής και χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα στη Σιάτιστα είναι τα αρχοντικά της, χτισμένα από περιπλανώμενες συντεχνίες (συνάφια) Ηπειρωτών και Μακεδόνων μαστόρων. Τριάντα περίπου απ' αυτά σώζονται ακόμη και σήμερα με εμφανή όμως τα σημάδια της εγκατάλειψης και των αυθαίρετων επισκευών και προσθηκών.

Τα επώνυμα και γνωστότερα αρχοντικά, που είναι προσιτά στον επισκέπτη, είναι της Πούλκως στη Γεράνεια και του Νεραντζόπουλου και Μανούση στη χώρα, ενώ πληθαίνουν οι φωνές αλλά και οι προσπάθειες για την διάσωση και άλλων αρχοντικών από τα περίπου 25 που υπάρχουν.

Η πρόσβαση στην Σιάτιστα γίνεται μέσω Εγνατίας από την Θεσσαλονίκη και τα Γιάννενα από όπου απέχει περίπου μία ώρα με αυτοκίνητοι και μέσω ΠΑΘΕ από Αθήνα, είτε μέσω Σερβίων Κοζάνης, μετά τη Λάρισα είτε μέσω Εγνατίας που συναντά την ΠΑΘΕ στο Κλειδί Ημαθίας.

Δύο δρόμοι επίσης οδηγούν στη Σιάτιστα. Ο ένας περνάει μέσα από τη στενή κοιλάδα, που ονομάζεται Μπουγάζι, η παλιά εθνική οδός Κοζάνης - Ιωαννίνων) και ο άλλος από τη βόρεια μεριά ανάμεσα από τα όρη Σβέρνιστσο και Βέλλια, η επαρχιακή οδός Εράτυρας – Σιάτιστας – Νεάπολης.

ert.gr