9/3/13

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ – ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ, ΜΙΑ ΧΡΗΣΙΜΗ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΩΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ»


Ως στατιστική ορίζεται η «επιστήμη» (*1) της συλλογής, οργανώσεως, ταξινομήσεως, επεξεργασίας, αναλύσεως, ερμηνείας και παρουσιάσεως διαφόρων δεδομένων, αριθμητικών στοιχείων και τιμών, τα οποία αναφέρονται σε χαρακτηριστικές ιδιότητες οικονομικών, δημογραφικών, κοινωνικών, φυσικών κλπ. μεγεθών και φαινομένων, με κύριον σκοπόν την συστημική τους μελέτη, την εξαγωγή γενικών ασφαλών συμπερασμάτων και λήψεως ορθών αποφάσεων. (*2)
Με λιγώτερα και απλούστερα λόγια, η στατιστική είναι η τέχνη εκείνη (ή «επιστήμη» αν θέλετε), μέσω της οποίας μπορούμε να βγάλουμε ένα συμπέρασμα γενικόν και συνολικόν, αξιοποιώντας ένα σύνολον μερικών δεδομένων.


Η στατιστική βρίσκεται σε στενήν σχέσιν με την πιθανοθεωρίαν και τις πιθανότητες συμβάντων.
Ως πιθανότης (ορισμένου γεγονότος ή συμβάντος) ορίζεται ο λόγος (κλάσμα) του αριθμού επαληθεύσεως των περιπτώσεων του συμβάντος προς τον συνολικόν αριθμόν όλων των δυνατών περιπτώσεων συμβάντων.
Π.χ. Από μία τράπουλα, η πιθανότης να επιλέξουμε ένα συγκεκριμένον χαρτί (π.χ. άσσον κούπα) είναι 1/52 = 1,92%, διότι υπάρχει 1 «άσσος κούπα» επί συνόλου 52 χαρτιών. Η πιθανότης να επιλέξουμε «κούπα», είναι 13/52 = 1/4 = 25%, διότι υπάρχουν 13 «κούπες» επί συνόλου 52 χαρτιών. Εννοείται ότι η τράπουλα είναι καθαρἠ, τυχαίως ανακατεμένη και η επιλογή γίνεται πάλι στην τύχη. Δηλαδή ούτε η τράπουλα είναι «σημαδεμένη», ούτε η επιλογή «στημένη».

Η στατιστική τώρα σε συνδυασμό με τις πιθανότητες, έρχεται να βοηθήσει στην εξαγωγή χρησίμων συμπερασμάτων.
Π.χ. Από ένα τυχαίον στατιστικόν δείγμα 100 οχημάτων προέκυψε ότι σε διάστημα ενός έτους τα 10 παρουσίασαν διάτρησιν ελαστικού. Αυτό σημαίνει, ότι η πιθανότης να «πάθει κάποιος λάστιχο» εντός ενός έτους, είναι 10%. Μπορεί λοιπόν κάποιος να χρησιμοποιήσει αυτό το συμπέρασμα για να κρίνει αν συμφέρει να ασχοληθεί με επισκευές ή πωλήσεις ελαστικών, να προϋπολογίσει κόστος συντηρήσεως κλπ. Αυτό βεβαίως δεν αποκλείει την πιθανότητα να πάθει κάποιος 2 και 3 φορές την ίδια βλάβη. Η στατιστική όμως κατανομή του φαινομένου, ισχύει εν γένει.
Κι’ εδώ παρουσιάζεται το εξής ερώτημα. Με ποια κριτήρια έγινε η δειγματοληψία των οχημάτων; Ήταν οχήματα επιβατικά, φορτηγά, αγωνιστικά; κυκλοφορούσαν σε ασφαλτοστρωμένους δρόμους ή σε αγροτικούς; κλπ. κλπ.

Όπως σε κάθε ενέργεια και σε κάθε διαδικασία, έτσι και στην διαδικασία συλλογής δεδομένων τόσο πιο σωστά συμπεράσματα θα εμφανιστούν, όσο πιο σωστή είναι η διαδικασία και όσο πιο σωστά είναι τα δεδομένα. Επιπροσθέτως όσο πιο πολλές παράμετροι ληφθούν υπ΄ όψιν και όσο πιο ακριβείς αυτές είναι, τόσο πιο σωστά είναι τα συμπεράσματά μας. Και ερχόμαστε στο δια ταύτα.

Έστω ότι στα στατιστικά δεδομένα δύο κρατών παρατηρείται το ίδιο κατά κεφαλήν εισόδημα. Σημαίνει όμως αυτό ότι οι κάτοικοι τους βρίσκονται απαραιτήτως στο αυτόν επίπεδον διαβιώσεως; Εάν στο 1ον π.χ. υπάρχουν ελάχιστοι πλούσιοι πολυδισεκατομμυριούχοι και πάμπολλοι κάτω του ορίου της φτώχειας, ενώ στο 2ον βρίσκονται όλοι κοντά στον μέσον όρο; Προφανώς όχι.

Σε μίαν δημοσκόπησιν ή και ενδεχόμενον δημοψήφισμα, όπου τίθεται ένα ερώτημα, θα λάβουμε τα ίδια αποτελέσματα, εάν αυτό τίθεται σκέτον ή εάν συνοδεύεται από όρους και επεξηγήσεις;
Π.χ.
Είστε υπέρ ή κατά των αμβλώσεων;
Είστε υπέρ ή κατά των αμβλώσεων αν ο προγεννητικός έλεγχος δείξει ότι υπάρχει περίπτωση τερατογεννήσεως;

Είστε υπέρ ή κατά της εξορύξεως χρυσού;
Είστε υπέρ ή κατά της εξορύξεως χρυσού εφ’ όσον αυτή γίνει σε πολύ μικρή κλίμακα με διασφάλισι των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τα κέρδη ισομοιραστούν στον Ελληνικόν λαόν μέχρι να αποσβεσθεί η οικονομική δυσπραγία;

Είστε υπέρ ή κατά της διακηρύξεως ΑΟΖ;
Είστε υπέρ ή κατά της διακηρύξεως ΑΟΖ με την οποία κατοχυρώνεται δικαίωμα χρήσεως και όχι κτήσεως και χωρίς αναγνώρισιν των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ.;
Είστε υπέρ ή κατά της διακηρύξεως ΑΟΖ εφ’ όσον διασφαλιστούν τα χωρικά μας ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια;

Είστε υπέρ του Ευρώ ή της Δραχμής;
Είστε υπέρ του Ευρώ εφ’ όσον αυτό τυπώνεται μόνον σε κάποια ιδιωτικήν τράπεζαν ή της Δραχμής εφ΄ όσον αυτή τυπώνεται από την κρατικήν τράπεζαν;

Το περιεχόμενον λοιπόν αλλά και ο τρόπος που τίθεται το ερώτημα μπορεί να αλλάξει δραστικά τα ποσοστά και τα αποτελέσματα.
Ακούμε επίσης συχνά ότι έγινε μία δημοσκόπησις η οποία δίνει 30% στο τάδε κόμμα. Ποτέ όμως δεν ακούσαμε ή και αν ακούγαμε δεν θα είχαμε την δυνατότητα να επαληθεύσουμε τα ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ χαρακτηριστικά του στατιστικού δείγματος (πιθανές συγγένειες, κοινωνική τάξι, οικονομική κατάστασι, γεωγραφική περιοχή κλπ.). Επίσης οι όποιες απαντήσεις ακόμη και αν δεν είναι προσαρμοσμένες και μαγειρεμένες είναι τουλάχιστον καθοδηγούμενες και δεσμευμένες. Διότι ποτέ κανείς δεν παρουσίασε τους όποιους υποψηφίους με την ίδιαν βαρύτητα. ΑΡΑ το όποιον αποτέλεσμα δεν είναι αμερόληπτον. Μην μας διαφεύγει επίσης το γεγονός ότι πολύς κόσμος προτιμά να βρίσκεται με το μέρος του νικητού. Αυτό σημαίνει ότι υποσυνειδήτως ή και ασυνείδητως πολλοί αμφιταλαντευόμενοι ψηφίζουν προς την κατεύθυνσιν εκείνη την οποίαν εμμέσως πλην σαφέστα κάποιοι τους ώθησαν και τους υπέδειξαν.

Αυτό σημαίνει ότι η δημοσκόπησις δεν παρουσιάζει τα πραγματικά δεδομένα, αλλά αυτά τα οποία κάποιοι επιθυμούν να προκύψουν!!!

Κάτι ανάλογον συμβαίνει με τις λεγόμενες προγραμματισμένες ή αυτοεκπληρούμενες προφητείες, Όπου ο προφήτης εκφράζει αυτό το οποίον έχει προγραμματίσει. Δηλαδή διακηρύττει ότι θα συμβεί κάτι διότι ο ίδιος το έχει σχεδιάσει και προκαλέσει.
Π.χ. Έστω ότι κάποιος αγοράζει πολλά ακίνητα σε μία υποβαθμισμένη περιοχή. Συγγράφει είτε ο ίδιος, είτε συνεργάτες του, είτε και κάποιοι που απλώς συμπαρασύρονται, κάποια επιστημονικοφανή άρθρα με το γενικόν μήνυμα ότι στην τάδε περιοχή θα επέλθει ανάπτυξη και αύξηση των τιμὠν των ακινήτων. Πολύς κόσμος σπεύδει να αγοράσει. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνεται η ζήτησις με μειωμένη προσφορά. ΑΡΑ αυξάνουν οι τιμές. ΑΡΑ ο αρθρογράφος είχε «δίκιο». Και τελικώς αυτός, ο ίδιος δηλαδή, πουλάει σε υψηλότερη τιμή τα ακίνητα του!!!

Παρουσιάζεται επίσης και το εξής παράδοξον, το οποίον αποτελεί πηγή για περαιτέρω διερεύνησιν. Ενώ μέσω μιας δημοσκοπήσεως προκύπτει πρώτον το Α κόμμα, σε κάποια άλλην παράλληλην προκύπτει ο αρχηγός του Β κόμματος ως ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός. Αυτό πέραν του ότι αγνοεί όλους τους υπολοίπους Πολίτες θεωρώντας ότι ανάμεσά τους δεν υπάρχει κανείς πιο κατάλληλος (!!!) εμπεριέχει και το στοιχείον της μεταδώσεως και εμβολιασμού με μίαν σχιζοφρενικήν αντίληψιν και συμπεριφοράν.
Το σύστημα επί τούτου προκαλεί τέτοιου είδους ταλαντεύσεις προκειμένου να δημιουργεί άτομα στερούμενα κρίσεως και αποφασιστικότητος, να συγχέει, να διχάζει, να κατακερματίζει και να απονεκρώνει τις όποιες αντιδράσεις.

Προσοχή λοιπόν, διότι η χρήσις της στατιστικής κατά το δοκούν ως και η άκριτος κατάποσις των συμπερασμάτων της μπορεί να καταστεί άκρως παραπλανητική και επικίνδυνη. Γιατί;
Διότι στατιστική μπορεί να είναι ή και να γίνει η «επιστήμη» εκείνη (ή η τέχνη αν θέλετε), που λέει ότι: Αν σε μια παρέα των 10 ατόμων κάποιος φάει ένα βόδι των 500 κιλών και οι υπόλοιποι από μία μπριζόλα, τότε ο κάθε ένας έχει φάει από 50 κιλά!!!


Σημειώσεις:
(*1) Ως επιστήμες κατά την αρχαιότητα λογίζονταν οι εξής: Γεωμετρία, Αριθμητική, Αστρονομία, Μουσική. Όλες οι υπόλοιπες με την σημερινήν έννοιαν «επιστήμες», εκαλούντο «τέχνες». Π.χ. Μηχανική, Ιατρική, Αρχιτεκτονική, Γλυπτική κλπ.
(*2) Κατά το δυνατόν.