1/2/13

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ – Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ – Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ

«Συλλογισμός είναι η νοητική ενέργεια, δια της οποίας εκ δεδομένων κρίσεων σχηματίζομεν κατά λογικήν ακολουθίαν άλλην κρίσιν, π.χ. η κρίσις (Γ) = «Ο Κρόνος είναι ετερόφωτος» προκύπτει ως λογική συνέπεια των κρίσεων (Α)= «πάντες οι πλανήται είναι ετερόφωτοι» και (Β)= «ο Κρόνος είναι πλανήτης». Δηλαδή: (Α),(Β) => (Γ) (*1) (Κεφ. Γ’ σελίς 29).

«Σύνθετος συλλογισμός ή πολυσυλλογισμός καλείται ο αποτελούμενος εκ σειράς απλών συλλογισμών, των οποίων οι όροι αποτελούν λογικήν κλίμακα, το δε συμπέρασμα εκάστου προηγουμένου μείζονα πρότασιν του επομένου ούτως ώστε η γενικώτατη έννοια να αποδίδεται εις την μερικώτατην» (εκ του ιδίου βιβλίου Κεφ. Γ’ σελίς 38-39).
Π.χ. Η πρότασις «Η ελαία είναι φθαρτή» προκύπτει ως σύνθετος πολυσυλλογισμός βάσει της ακολουθίας:
«Πας οργανισμός είναι φθαρτός», «Παν φυτόν είναι οργανισμός» (Άρα, παν φυτόν είναι φθαρτόν)
«Παν δένδρον είναι φυτόν» (Άρα, παν δένδρον είναι φθαρτόν ως οργανισμός)

«Πάσα ελαία είναι δένδρον» (Άρα, πάσα ελαία είναι φθαρτή, ως δένδρον και άρα ως φυτόν και άρα ως οργανισμός)
Συνοπτικώς προκύπτει: «Φθαρτόν => Οργανισμός => Φυτόν => Δένδρον => Ελαία»

Οι σύνθετοι συλλογισμοί μπορεί να είναι και υποθετικοί. Π.χ. (Α) = «εάν τις παρανομή, είναι τιμωρητέος», (Β)= «εάν τις ψευδομαρτυρή, παρανομεί» => (Γ) = «εάν τις ψευδομαρτυρή, είναι τιμωρητέος» Δηλαδή: (Α), (Β) => (Γ) Εάν κάποιος ψευδομαρτυρεί είναι τιμωρητέος διότι παρανομεί. (*2)

«Ενθύμημα είναι απλούς βραχυλογικός (σύντομος) συλλογισμός...»
«Επιχείρημα είναι βραχυλογικός σύνθετος συλλογισμός εξ ενθυμημάτων ή εκ κανονικών συνθέτων συλλογισμών ή εξ υποθετικών συλλογισμών...» (Περιληπτικώς και συμπερασματικώς εκ του Κεφ. Γ’ σελίς 40-41).

Στην σημερινήν εποχήν παρατηρούμε πλείστες φορές να γίνεται επίκλησις «επιχειρημάτων» (προκειμένου να υποστηριχθούν θέσεις ή να αναιρεθούν άλλες) τα οποία όχι μόνον δεν συμβαδίζουν και δεν στηρίζονται σε συλλογισμούς, αλλά φαντάζουν και είναι παιδαριώδη εάν όχι επικίνδυνα για τα όσα προσκομίζουν.


Βάσει των ανωτέρω, και λαμβανομένων υπ’ όψιν των βασικών κανόνων λογικής (*3) μπορούμε να διατυπώσουμε αναλυτικότερα και διευκρινιστικότερα την έννοια του επιχειρήματος:

Επιχείρημα είναι έλλογος, σαφής, σύντομος και περιεκτική πρότασις μετά ελλείψεως ταυτολογίας, περιαυτολογίας, περιττολογίας, αντιφατικότητος, παραδοξολογίας, κενολογίας και επιτηδευμένης ευφυολογίας.

Λέγοντας «ταυτολογίαν», εννοούμε την υποστήριξιν του βασικού στοιχείου ή της βασικής εννοίας μίας θέσεως, με αυτήν την ιδίαν την έννοιαν. Π.χ. «Η τάδε χώρα έχει ισχυρά παρουσίαν στην Ε.Ε. διότι είναι ισχυρόν κράτος.» Αυτό είναι ταυτολογία, διότι η πρότασις ενώ στηρίζεται στην έννοιαν «ισχυρά / ισχυρή», μετά την χρησιμοποιεί («ισχυρό») για να την αιτιολογήσει.
Θα λογιζόταν ως επιχείρημα το εξής: «Η τάδε χώρα έχει ισχυρά παρουσίαν στην Ε.Ε. διότι έχει καταφέρει να έχει πολλά και ικανά στελέχη εις την διοίκησίν αυτής.»

Λέγοντας «περιαυτολογίαν» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με αυτήν την ιδίαν την θέσιν, (ομοιάζει με την ταυτολογίαν). Π.χ. «Του αρέσει πολύ αυτή η γυναίκα διότι είναι λάτρης των γυναικών.» Αυτό είναι περιαυτολογία, διότι η βασική θέσις είναι ότι «ο τάδε είναι λάτρης των γυναικών», αφού λοιπόν είναι λάτρης των γυναικών του αρέσουν οι γυναίκες. Ποιες γυναίκες; Όλες ή τουλάχιστον οι περισσότερες, άρα προφανώς του αρέσει και η συγκεκριμένη.
Θα λογιζόταν ως επιχείρημα το εξής: «Του αρέσει πολύ αυτή η γυναίκα διότι έχει μέτριον βάρος και ανάστημα, συμμετρικόν πρόσωπον, ιδανικές-αρμονικές αναλογίες, ευψυχίαν, καλωσύνην, πνευματικήν διαύγειαν και συγκροτημένην σκέψιν.»

Λέγοντας «περιττολογίαν» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με αυτονόητες επαναλαμβανόμενες ή/και παραπλήσιες (άρα και ασθενείς) επιμέρους θέσεις ή στοιχεία. Π.χ. «Αυτό το σπίτι φαίνεται αρκετά ευρύχωρον και άνετον διότι έχει μεγάλους χώρους, μεγάλη σαλονοτραπεζαρία, τεράστια κουζίνα και δύο πελώρια υπνοδωμάτια…»
Θα λογιζόταν ως επιχείρημα το εξής: «Αυτό το σπίτι φαίνεται αρκετά ευρύχωρον και άνετον διότι ο σχεδιαστής εκμεταλλεύτηκε τις εσοχές των τοίχων και τις έκανε ερμάρια, τοποθέτησε ανοιγόμενες θύρες και παράθυρα αντί για συρόμενα που έδωσαν το περιθώριον μειώσεως του πάχους των τοίχων κερδίζοντας 20% επιπλέον διαθέσιμον εμβαδόν, εγκατέστησε σύστημα ενδοτοίχιας και ενδοδαπέδιας θερμάνσεως εξοικονομώντας τον χώρον των θερμαντικών σωμάτων, εφήρμοσε διάταξιν καθ΄ ύψος και όχι κατά πλάτος για ορισμένα έπιπλα, κλπ. κλπ.»

Λέγοντας «αντιφατικότητα» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με δύο τουλάχιστον επιμέρους στοιχεία τα οποία έρχονται σε αντίκρουσιν είτε μεταξύ τους, είτε με την ουσίαν την οποία το επιχείρημα τείνει να υποστηρίξει.
Π.χ. «Ένα βελτιωμένον και αποτελεσματικόν σωφρονιστικόν σύστημα οφείλει να ενσωματώσει νέες μεθόδους και τρόπους σωφρονισμού, που να εδράζονται στο δίκαιον, ακόμη και αν αυτές είναι πολύ αυστηρές. Πρέπει να εφαρμόσει την προσφορά κοινωνικής εργασίας, την δήμευσιν περιουσιών και σε ειδεχθείς περιπτώσεις την θανατικήν ποινήν.»
Το λογικόν σφάλμα – αντίφασις επί του προκειμένου, εντοπίζεται μεταξύ «σωφρονισμού» και «θανατικής ποινής». Διότι για να σωφρονιστεί κάποιος πρέπει να είναι εν ζωή!
Θα λογιζόταν ως επιχείρημα το εξής: «Σε ειδεχθείς περιπτώσεις προς παραδειγματισμόν (για τους άλλους βεβαίως, όχι για τον καταδικασθέντα) μπορεί να επιβάλλεται η θανατική ποινή», ή το εξής: «Σε ειδεχθείς περιπτώσεις προς σωφρονισμόν μπορεί να επιδικάζεται η θανατική ποινή αλλά να μετατρέπεται σε ισόβια κάθειρξιν (έτσι δίνεται το περιθώριον της μεταμέλειας και του σωφρονισμού)».

Λέγοντας «παραδοξολογίαν» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με στοιχεία τα οποία ανήκουν στην «σφαίρα» (στον σύνολον) των επισφαλών υποθέσεων.
Π.χ. Ο τάδε είναι βέβαιος ότι η κρίσις που μαστίζει την χώραν συντόμως θα είναι παρελθόν. Το ένστικτόν του δεν έχει κάνει ποτέ λάθος (αγνοεί ο λέγων ότι για όλα τα πράγματα υπάρχει η πρώτη φορά;!), η διαίσθησίς του είναι αλάνθαστος (υπερεκτίμησις ή/και φαντασίωσις του;;!!), τα μηνύματα που δέχεται (Από πού; Από ποιον;; και με ποια σκοπιμότητα;;;!!!) είναι αισιόδοξα και θετικά.»
Θα λογιζόταν ως επιχείρημα το εξής: «Ο τάδε είναι σχεδόν βέβαιος ότι η κρίσις που μαστίζει την χώραν συντόμως θα είναι παρελθόν διότι, παρατηρεί ηυξημένην συνειδητοποίησιν των Πολιτών, το νέον πρόγραμμα Παιδείας προάγει και ευνοεί την δημιουργικήν σκέψιν, βάσει του νέου προγράμματος κοινωνικής εργασίας δημιουργήθηκαν πολλές θέσεις εργασίας μειώνοντας το ποσοστόν ανεργίας από το 30% στο 15%, το νέον θεσμικόν πλαίσιον αξιοποιήσεως ευρεσιτεχνιών ευνοεί την βιομηχανικήν παραγωγήν συσκευών παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας με κόστος ανά κιλοβατώραν 50 φορές χαμηλότερον των συμβατικών, κ.ο.κ.»

Λέγοντας «κενολογίαν» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με ασυνάρτητες ή/και ανόητες θέσεις ή στοιχεία.
Π.χ. «Τα πιο αρχαία κείμενα της Ελληνικής γλώσσας είναι τα Ομηρικά Έπη. Άρα η Ελληνική γλώσσα είναι 3.000 ετών.»
Το ότι τα Ομηρικά Έπη είναι τα πιο αρχαία κείμενα (που επισήμως γνωρίζουμε) δεν σημαίνει ότι είναι και τα πιο αρχαία γενικώς. Διότι δεν γνωρίζουμε πόσο πιο αρχαία κείμενα είτε δεν τα έχουμε στα χέρια μας είτε έχουν καταστραφεί.
Το ότι υπάρχουν βεβαίως οι γραμμικές γραφές (Α και Β) και πλήθος ευρημάτων (Δισπηλιού Καστοριάς, Γιούρων Αλοννήσου), ή ότι τα Ομηρικά Έπη ενδέχεται να χρονολογούνται στο 3.000 και όχι στο 800 π.α.χ.χ. ή ότι τα Ορφικά κείμενα στα οποία αναφέρονται σε "φυσικά φαινόμενα του 3.600 του 5.000 ακόμα και του 11.585 π.Χ. όπως απέδειξαν οι αστρονομικές ερμηνείες των παρατηρήσεων " (Ι. Πασσάς "ΟΡΦΙΚΑ" σελ.13), άρα η Ελληνική γλώσσα είναι 6000 ή 7.000 ετών ή 10.000 ή και περισσοτέρων ετών, το παραβλέπουμε;;;!!!). Αλλά ακόμη και αν τα Ομηρικά Έπη είναι τα πιο αρχαία πώς είναι δυνατόν να εμφανίστηκε μία γλώσσα με τέτοιον γλωσσικόν πλούτον εκ του μηδενός;
Άρα το επιχείρημα αν και επιστημονικοφανές, είναι το ολιγότερον ανόητον και ανούσιον και βεβαίως ασυνάρτητον διότι δεν συναρτάται ούτε με όλα τα υπόλοιπα που αναφέραμε, ούτε με την θέσιν που αρχικώς ήθελε να υποστηρίξει.

Λέγοντας «επιτηδευμένην ευφυολογίαν» εννοούμε την υποστήριξιν μίας θέσεως με ορθά μεν, παραπλανητικά δε στοιχεία.
Π.χ. «Ο συντελεστής αποδόσεως των θερμοηλεκτρογεννητριών είναι 92% ενώ των ανεμογεννητριών 30%, άρα οι πρώτες είναι πιο αποδοτικές και συμφέρουσες.» Εδώ οι αριθμητικές τιμές είναι σωστές αλλά αναφέρονται σε ξεχωριστά μεγέθη και υπό ξεχωριστούς όρους. Το 92% αναφέρεται στο ποσοστόν ενεργείας το οποίον εμπερικλείεται στην καύσιμον ύλην (πετρέλαιον, φυσικόν αέριον, λιγνίτην) και μετατρέπεται σε θερμική, το οποίον και δεν μεταφέρεται αυτούσιον στην έξοδον της γεννήτριας, αλλά ούτε και στην τελικήν κατανάλωσιν (λόγω τριβών, αντιστάσεων και λοιπών απωλειών) με αποτέλεσμα το πραγματικόν ποσοστόν αποδόσεως να είναι μικρότερον. Το καύσιμον όμως είναι πληρωμένον κατά 100%, κοπιάσαμε και πληρώσαμε για να το εξορύξουμε, να το μεταφέρουμε, να το κάψουμε. (*4)
Το 30% είναι ο συντελεστής φορτίσεως της ανεμογεννήτριας και αναφέρεται στο επί του μεγίστου δυνατού ποσού, που αυτή θα μπορούσε να αποδώσει εάν λειτουργούσε συνεχώς, Δηλαδή εάν ο άνεμος φυσούσε συνεχώς και αδιαλλείπτως. Επιπλέον τον άνεμον ποτέ δεν τον πληρώσαμε, ούτε ποτέ κοπιάσαμε για την μεταφορά και παραγωγή του.
Η επιτηδευμένη ευφυολογία δύναται να εκφράζεται και εξ αγνοίας (μερικής ή ολικής), ως ακούσια αναπαραγωγή δήθεν επιστημονικών πορισμάτων, εκ δήθεν ερευνητικών κέντρων, εκ δήθεν πανεπιστημίων.

Επιχειρήματα ή στοιχεία επιχειρηματολογίας με τα ως ἀνω χαρακτηριστικά δύνανται να προκύπτουν ως προϊόν αστεϊσμού (χιούμορ) και ως τέτοια δικαιολογούνται.
Π.χ. «Ήτο παντελώς αδύνατον δια την αστυνομίαν να ανοίξει την θύραν του διαμερίσματος διότι ήτο... ανοικτή.»,
«Το μόνο σίγουρο πράγμα στην ζωή είναι... ο θάνατος» (Ευφυολόγημα του αειμνήστου ηθοποιού Θανάση Βέγγου.)


Ο εν αγνοία, επαναλαμβανόμενος και συστηματικός συνδυασμός μερικών ή και του συνόλου των χαρακτηριστικών που πρέπει να εκλείπουν από προτάσεις, οι οποίες προτείνονται ως επιχειρήματα, καλείται «παπαρολογία» ή «μπουρδολογία» ή «παπαρομπουρδολογία».
Ο επί σκοπώ συνδυασμός τους καλείται «διαστροφοπαπαρομπουρδολογία», παράγεται δε εξ’ αντιστοίχων νόων.


Σημειώσεις:

(*1) Το μέρος του κειμένου με κεκλιμένους χαρακτήρες εκ του βιβλίου: «ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΑΣ ΤΗΣ ΣΤ’ ΤΑΞΕΩΣ ΤΟΥ ΕΞΑΤΑΞΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ / ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΤΟΥ Ο.Ε.Σ.Β. Εκδόσεις Ρώσση». Το μνημονευόμενον βιβλίον παρουσιάζει πρακτικώς με σαφήνειαν και εύληπτον τρόπον τους βασικούς κανόνες λογικής και συλλογιστικής βάσει των οποίων μπορούμε να αντιληφθούμε την πραγματικότητα, να αναγνωρίσουμε το ορθόν και εμμέσως να κατανοήσουμε το πώς και το γιατί μπορούν κάποιοι να μας παραπλανήσουν αντιστρέφοντας ή παραποιώντας τις συλλογιστικές διαδικασίες και διεργασίες. Το αντίστοιχον μάθημα έπαψε βεβαίως από καιρού να αποτελεί μέρος του εκ-παιδευτικού προγράμματος…

(*2) Η έννοια του νόμου ως αντικατοπτρισμού του δικαίου και όχι διαστρεβλωμένη όπως σήμερα.

(*3) βλ. ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΚΗΣ http://www.schizas.com/site3/index.php?option=com_content&view=article&id=42426:2011-02-04-180000&catid=22:ellinides-fones&Itemid=200

(*4) «Στη διαδρομή αυτή της θερμοηλεκτρικής παραγωγής σχεδόν τα δύο τρίτα (2/3) της θερμογόνου δύναμης του Φυσικού Αερίου. χάνονται σε αναντίστρεπτες απώλειες δηλ. θερμότητα που «πάει χαμένη»… επιβαρύνοντας με περιττή θερμότητα το περιβάλλον» (Πηγή: Δελτίο Πανελληνίου Συλλόγου Διπλωματούχων Μηχανολόγων Ηλεκτρολόγων τεύχος 407, 3/2008, σελ. 37).
βλ. περισσότερα:
ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΛΟΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ, ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
http://schizas.com/site3/index.php?option=com_content&view=article&id=12525:2010-09-20-170000&catid=33:kapoioi-filoi&Itemid=214